| OS FOGOS FATUOS |

Se unha noite tranquila na que o aire a penas se move, nos atopasemos preto dun pantano ou lamazal xusto despois da posta do sol, poderíamos presencia-lo marabilloso espectáculo dos fogos fatuos. Unha tenue luz parecería agromar das augas y acceder formando imaxes incribles que sen dúbida estimularían a nosa imaxinación ata extremos insospeitados.

| Aínda hoxe, cando hai persoas que cando oen falar dos fogos fatuos, pensan en, esoterismo, fantasmas, maxia. Esto posiblemente sexa debido, en primeiro lugar á excitante e ó tempo estarrecedora experiencia que resulta da súa contemplación e por outra parte a causa do sen fin de nomes tenebrosos que se lle asignaron a este fenómeno luminoso.

En moitas partes do mundo é chamado: Candelillas, luces malas, víbora de fogo (la cobra-do-fogo brasileira). O nome común en todo Brasil é toitatá e equivale a la ronde des lutins francesa ou 'luz tola alemana' ou farol dos Andes en Arxentina e Uruguai.
Con todos estes apelativos macabros é normal que aínda se pense que este fenómeno é producido por seres doutros mundos. Nada máis lonxe da realidade.

Estas luces amortecinas de cor borroso azulado, vermello, verdoso ou amarelento que aparecen flotando no aire ten unha explicación química que reside nos gases pantanosos combustibles, sobre todo metano, inflamados polo fosfuro de hidróxeno producido pola descomposición da materia orgánica. A explicación é bastante prosaica. Sinxelamente está producida pola descomposición. Nada tan pouco máxico como esto. Nembargantes non por elo perda o seu encanto. Os fogos fatuos deron lugar a marabillosas e delirantes lendas que converten os desfeitos en descomposición en verdadeira poesía. |

Unha lenda popular rusa describe os fogos fatuos como o espírito dos nenos que naceron mortos revoloteando entre o ceo e o inferno, en varios países americanos fálase das "almas en pena" e o folclore inglés os personifica como diaños ou trasgos que atraen as súas víctimas cara o perigo dos pantanos. De aí que pasaran a significar tanto unha luz enganosa como un proxecto utópico ou inalcanzable.
Estas personificacións son o bastante antigas como para que Shakespeare as empregara en Enrique IV, cando Bardolph, a causa da súa nariz, é considerado un fogo fatuo errante ou un regueiro de pólvora.
Neste caso, sorprendentemente, é o home o que embelece e magnifica un feito natural que na súa orixe é bastante repugnante. A natureza converte a lixo en preciosas ondas de luces de cores e o home pon letra a esta preciosa melodía. ¡Hasta a lixo pode ser fermosa!