| A SUCESIÓN DE ALEXANDRO E OS REINOS HELENÍSTICOS |

Cóntase que, á pregunta feita a Alexandro, antes da súa morte, sobre a sucesión do Imperio, respondeu que o deixaba "ó máis digno"; e asegúrase igualmente que unha das súas últimas frases foi que "os seus funerais serían sanguentos". Os xenerais de Alexandro, en número de 34, distribuíronse as satrapías do gran imperio, pero as súas contrapostas ambicións determinaron unha solución de compromiso, segundo ela, quedou nomeado rexente do Imperio un medio irmán de Alexandro, chamado Filipo Arrideo, ata que chegara a maior de idade o fillo do gran caudillo, que estaba a piques de nacer. Naceu, en efecto, o único fillo de Alexandro, que recibiu o mesmo nome e foi nomeado correxente ata a súa maioría de idade. Pero entre os xenerais -os chamados "diádocos" (sucesores ou herdeiros)- pronto xurdiron conflictos.

| Os máis sinalados destes foron Pérdicas e Crátero, que actuaron como primeiros ministros de todo o Imperio; Antípater, que gobernou Macedonia e Grecia; Ptolomeo Lagos, en Exipto; Eumenes, en Capadocia e Paflagonia; Antígono, en Frixia, Licia e Pamfilia, e Lisímaco, en Tracia.

O papel máis difícil correspondeu, ó principio, a Antípater, porque os gregos tomaron a morte de Alexandro como sinal de liberación, e dirixidos por Atenas tentaron a volta ó particularismo. A reacción foi tan intensa na gran cidade ática que moveu, como xa se dixo, a Aristóteles a busca-la salvación en Calcis onde morreu ó ano seguinte da morte de Alexandro. Neste mesmo ano 322 a. X. C. Antípater esgazaba ás cidades confederadas en Crannón e Demóstenes, desesperando de consegui-la independencia de Atenas, suicidábase.En 321 morreron Pérdicas e Crátero, Antípater ocupou o seu lugar, como máis cualificado xeneral, pero dous anos despois morría tamén o vello militar co que aumentaron as complicacións, xa que o rexente Filipo Arrideo morreu asasinado xuntamente coa súa dona Eurídice. Antígono alzouse entón co pouco que quedaba do poder central e téndose apoderado do tesouro real, aspirou ó mando único.
Esta tentativa de unidade produciu a reacción dos demais xenerais que se coligaron contra el dando comezo a unha longa e confusa loita que durou case medio século, ata o ano 281 a. X. C. en que morreu o último xeneral de Alexandro, Seleuco, o derradeiro dos diádocos. Episodio importante desta loita foi a batalla de Pisos, en Frixia, o ano 301 antes de Xesús Cristo, na que Seleuco e Lisímaco venceron e mataron a Antígono, o que deu paso a unha primeira división do imperio de Alexandro en catro reinos.
Casandro apoderouse de Macedonia e Grecia morrendo catro anos máis tarde e sendo guindado-los seus fillos do trono por Demetrio Poliorcetes, fillo de Antígono, que estableceu naquel país a dinastía chamada dos Antigónidas.

Tracia e Asia Menor constituíron outro reino onde gobernou Lisímaco, durante uns vinte anos, ó termo dos que parte do mesmo se incorporou a Macedonia e parte de Asia. |

Seleuco orixinou outra dinastía chamada dos Seléucidas, a quen correspondeu o maior lote do formidable imperio alexandrino: un vasto territorio constituído por vinte nacións distintas en raza, lingua e relixión que sumaban máis de 30 millóns de habitantes.
Exipto, desde o ano 306 a. X.C. constituíu un reino afastado baixo o mando doutro "diádocos", Ptolomeo Lagos, fundador da dinastía dos Lágidas, a que rexeu durante case tres séculos o país ata a dominación romana.Se a época dos diádocos foi turbulenta, non o foi menos a chamada dos "epígonos" (os nacidos despois), é dicir, os sucesores dos xenerais compañeiros de Alexandro que se repartiran o seu imperio. O máis estable foi o de Exipto. Alexandría, a súa capital, foi unha das columnas máis firmes da chamada cultura helenística. A Macedonia dos Antigónidas tivo que loitar ó principio en varias frontes: polo Norte, unha invasión de galos ou gálatas en 279 foi detida por Antígono Gónatas, fillo de Demetrio Poliorcetes e o seu sucesor no trono; polo Sur, coa Liga aquea que, en forma de organización relixiosa tentaba vivifica-lo provincialismo das antigas cidades gregas independentes. Rival desta Liga aquea foi a Liga etolia, que entrou en conflicto coa anterior, dando ocasión con elo á intervención de Macedonia, sempre imperialista. Pero o inimigo máis importante viu do Oeste, e foi Roma, que tras ter aniquilado a Cartago a finais do século III a. X. C. e ter organizado na súa consecuencia o dominio do Mediterráneo occidental ía a lanzarse encol do oriental. Os dous derradeiros reis antigónidas foron Filipo V, derrotado polos romanos en Cinoscéfalos (197 a. X. C.), e o seu fillo Perseo, así mesmo vencido polo novo gran poder mundial na batalla de Pidan (167 antes de Xesús cristo), coa que desapareceu Macedonia do concerto das nacións libres. Fóra deste reino, houbo un fugaz Estado no Epiro, baixo o goberno do rei Pirro, que se dicía descendente de Aquiles.
Os Seléucidas, (o seu imperio xa se dixo que foi o maior dos formados á morte de Alexandro), gobernaron pouco menos cós Lágidas (ata o ano 69 a. X. C.), pero salvo algúns grandes conquistadores, o seu reino foise desmembrando dando lugar a Estadículos que resultaron fácil presa dos romanos. O fundador, o xa citado Seleuco, foi chamado Nikator (vencedor) e fundou unha cidade, Antioquia, así denominada en honor ó seu pai Antíoco, y que foi unha das tres cidades da cultura helenística. O seu sucesor, Antíoco I Soter (Salvador), houbo de dete-la invasión dos gálatas que, vencidos en Grecia, se trasladaran a Asia Menor; pero esta invasión facilitou a formación de pequenos Estados independentes que se consolidaron nos reinados dos sucesores de Antíoco I: Antíoco II Teso (o deus), Seleuco II Pogon (O barbudo) e Seleuco III. Antíoco III (223-186), o Grande, foi un soberano importante que pensou na restauración do vello imperio alexandrino, pero si foi afortunado nas súas campañas en Oriente e na súas loitas cos Láxidas, topou cos romanos, que xa se desfixeran do seu rival cartaxinés, e foi vencido por estes nas Termópilas (191 a. X. C.), e decisivamente en Magnesia (190), tendo que acepta-la humillante paz de Apamea (188) que deixaba reducido o seu dominio a pouco máis de Siria. Un novo momento de esplendor produciuse no reinado de Antíoco IV Epifanes (174-164), que tentou a helenización completa do seu reino, engrandeceu Antioquia e perseguiu ós xudeus substituíndo o culto de Jahvé polo de Zeus, o que provocou a longa guerra dos Macabeos. Antíoco VII Sidetes (138-129 a. X. C.) foi tamén un rei guerreiro que recuperou o seu dominio da Mesopotamia, pero foi vencido e morto polos partos (sucesores dos persas) nun desfiladeiro do Zagros. O derradeiro rei dos seleúcidas foi Antíoco XIII Asiático (69-64 antes de xesús cristo), vencido polo xeneral romano Pompeyo.

No número seguinte: PÉRGAMO E RODAS.