| ALEXANDRO, XENIO DA GUERRA |

En 336 empezou, pois, a reina-lo fillo de Filipo, Alexandro, coñecido na historia co apelativo de Magno. Tiña entón vinte anos e os sete anteriores á súa chegada ó trono recibira as leccións de Aristóteles, quen procurou levar á súa mente a idea da superioridade da cultura grega sobre tódalas demais. Herdara da súa nai un matiz de crueldade, temperado pola educación recibida, pero que saíu a flote en algúns momentos da súa historia.

| Con todo o pulo xuvenil, Alexandro vingou a morte do seu pai, tralo que volveu a reuni-la mesma Asemblea de Corinto (335) que ratificou as decisións da anterior nomeando a Alexandro xeneralísimo das forzas helénicas contra os persas. O mesmo ano, exercitouse nunha campaña contra os seus veciños setentrionais, os getas, a raíz da que correu por varias cidades gregas o rumor da súa morte, o que incitou a algunhas delas a tratar de recupera-la súa antiga independencia; pero dun modo fulminante marchou Alexandro contra Tebas (verán do 335) e tomouna de modo rapidísimo.

Os seus defensores foron pasados polas armas, os seus habitantes vendidos como escravos e a cidade destruída de modo total, salvo os templos e a casa de Píndaro, co que quixo dar a entender o seu respecto cara a gloriosa tradición cultural dos gregos.
Sen se dar repouso, ó ano seguinte trasladouse a Asia, para cumprir así o encargo da Asemblea de Corinto. Deixou unha pequena guarnición en Pella, de 12 000 homes ó mando de Antípater, para previr calquera posible veleidade no mundo grego, e co exército non moi numeroso, pero ben adestrado, do que formaban parte representantes de tódalas cidades gregas (excepto Esparta, como sempre), atravesou os Dardanelos. O exército compoñía de 30 000 infantes e 4 500 xinetes, incluídas as tropas auxiliares, mandadas por un selecto grupo de xenerais, formados na escola de Filipo, como Antigono, Parmenion, Seleuco, Ptolomeo e Pérdicas. Así iniciouse a máis fabulosa campaña militar da Historia. Rápida e victoriosa, a marcha de Alexandro abateu definitivamente aquel Oriente extraordinario que tiña unha historia que se desenvolvera durante milenios, e que entón estaba representado polo inmenso Imperio Persa, de máis de tres millóns de quilómetros cadrados, ocupados por aquel xenio da guerra que foi Alexandro.
Xunto ás ruínas de Troia, quixo Alexandro dar nova proba do seu helenismo, ordenando que se fixera un sacrificio en honor ós heroes -gregos e troianos- da antiga cidade que desaparecera facía máis de oito séculos.
Era soberano de Persia, Darío III Codomano (336-330), que comezara a reina-lo mesmo ano que Alexandro, o que, enterado da chegada dos gregos, enviou o habitual exército heteroxéneo que reunía sempre o rei persa, falto de cohesión e inferior en armamento ó de Alexandro. Nas beiras do río Gránico (actualmente Sincan Cavi), ó norte de Asia Menor, deuse o primeiro combate do "desquite" grego, que terminou en rotunda victoria dos europeos. Alexandro levou a cabo actos de formidable valor persoal, habendo de estar vixiado constantemente pola súa garda, temerosa da súa conducta exaltada. Como tribuno da victoria, Alexandro enviou ó Partenón trescentas armaduras de inimigos cunha inscrición que dicía: "Alexandro e os helenos, menos os lacedemonios", é dicir, os espartanos que se negaran a coadxuvar na empresa.
Trala victoria, Alexandro marchou cara Lidia. A súa capital, Sardes, caeu axiña no seu poder, instaurou nela unha constitución democrática. Non se inquietou moito Darío III con estes trunfos, porque trazara un plan defensivo consistente en aproveita-la superioridade persa por mar para corta-las posibilidades de retirada do exército grego e atacar despois as cidades gregas. Pero Memnón, o almirante persa, morreu no sitio de Mitilene sen ter conseguido os seus propósitos e mentres tanto Alexandro seguía avanzando por Asia Menor, onde caeron no seu poder, sucesivamente, Mileto e Halicarnaso, aínda que tivo que loitar duramente para tomar estas cidades. Proseguiu logo Alexandro apoderándose de Licia, Pamfilia, Pisidia e Frigia, con Capadocia e Cilicia. Darío III, entre tanto, preparaba en Babilonia un exército poderoso para opoñerse ó invasor.

En outubro do 333 a. X.C., despois de forza-las portas Cilicias, que quedaran incomprensiblemente desguarnecidas, entrou en Siria onde lle esperaba ó exército de Darío III, mandado persoalmente polo Rei de Reis, na chaira de Isso, xunto ó golfo do mesmo nome. Un mosaico da "Casa do Fauno" de Pompeia transmitiu un episodio desta batalla; realizado un século despois da mesma, parece ser copia dun cadro do pintor Filoxeno de Eretria, contemporáneo de Alexandro. No mosaico, algo deteriorado, pódese recoñecer, nembargantes, a Alexandro no centro do combate e montado a cabalo cargando sobre Darío III, que aparece subido nun carro de guerra. A forza de expresión dos rostros dos caudillos indica con claridade canto se xogaban ámbolos dous no encontro. A batalla rematou coa fuxida dos persas, que abandonaron ó vencedor parte da familia do propio Darío - a súa nai e unha das súas esposas- , ás que Alexandro tratou con gran cortesía.

No número seguinte: DESTRUCCIÓN DO IMPERIO PERSA.