| O REI FILIPO II |

Arquelao morreu asasinado no ano 399 a. X. C., o mesmo da condena de Sócrates, e á súa morte abriuse un período escuro, de axitación e inseguridade que durou corenta anos, ata a chegada ó trono de Filipo II, o auténtico creador da grandeza de Macedonia. Filipo II naceu, ó parecer, en 382 a X.C., e gobernou Macedonia á morte do seu irmán, en 360 a. X. C., primeiro como rexente do seu sobriño Amintas, e máis tarde como rei. |

Pasou a súa xuventude en Atenas e en Tebas, como refén de guerra, e así tivo ocasión de captar a grandeza da civilización clásica helénica. En Tebas, ademais coñecera a estratexia de Epanimondas e convencérase da necesidade de forxar un forte instrumento militar para levar a efecto a gran idea política que concibira: a unificación de tódalas "poleis" gregas, debilitadas pola guerra civil e ameazadas constantemente polo imperialismo persa. Despois desta unificación, chegaría o momento de presentarse como paladín da idea grega e de vingar sobre os persas as inxurias recibidas daquel pobo "bárbaro".
Filipo II estaba casado con Olimpia, muller de carácter sombrío e vingativo, cun matiz de crueldade que foi herdado polo seu fillo Alexandro, como haberá ocasión de comprobar máis adiante.
Cando Filipo regresou a Pella, e fíxose cargo do goberno, dedicou tódolos seus afáns á formación dun exército. Ata entón as forzas militares dos macedonios baseábanse principalmente na cabalería integrada por xoves da clase nobre. Filipo engadiu a esta arma unha potente infantería formada por campesiños ós que considerou, no campo de batalla, igual cós nobres.

| É famosa na Historia a unidade por el creada que foi a base do seu exército: a Falanxe macedonia, constituída por 4096 homes distribuídos en 16 filas de 256 guerreiros cada unha. Levaban estes "hoplitas" unha coiraza ou armadura como protección, e como armas ofensivas unha espada corta e unha lanza que medía máis de seis metros de lonxitude. As cinco primeiras filas empuñaban esta formidable pértega coas dúas mans, pasando aquela entre os corpos dos infantes.

Os soldados que se atopaban máis atrás apoiaban a lanza no seus ombreiros, dispostos a baixala no caso de que caeran os infantes que se encontraban nos primeiros lugares. Aquel novo corpo de exército carecía de mobilidade e de axilidade de manobra posto que só combatía de fronte, actuando como un tanque ourizado de puntas que non podía dala volta e só era temible nunha dirección.
Filipo, xusto é recoñecelo, completou aquelas formacións con dous corpos de cabalería. Os "hispaspistas", que eran cabalería lixeira, estaban encargados de fustrigar ós inimigos iniciando o combate, gabeando outeiros, apoderándose dos atrincheiramentos e combatendo con preferencia os flancos. Cando se consideraba que o inimigo se atopaba bastante desmoralizado, avanzaban as lanzas. Se o inimigo aínda ofrecía resistencia, entraban en combate os "heterios", nobres fieis amigos do rei, que constituían a cabalería pesada, famosa polas súas cargas ó galope. Ademais destas formacións, Filipo contaba con varios corpos de tropas mercenarias, lixeiras, que flanqueaban as falanxes, e dalgunhas máquinas de guerra destinadas a asediar fortalezas e abater murallas.
O servicio militar en Macedonia era obrigatorio para todos, o que conferiu a este país unha evidente superioridade sobre as esgotadas "poleis" gregas, castigadas pola longa guerra civil, despois de telo sido xa polas Guerras Médicas. Pero o ansia de poder de Filipo necesitaba aínda de dous elementos importantes: en primeiro lugar, diñeiro, sempre o nervio da guerra, e despois o dominio do mar para poder abate-la innegable superioridade de Atenas neste medio. Para consegui-lo primeiro, emprendeu Filipo unhas campañas contra os bárbaros do Norte do seu reino -ilirios e escitas- que vivían en comarcas ricas en ouro, ó tempo que cortaba a ruta comercial que seguían os gregos para enlazar coas súas colonias das costas dos Dardanelos e do mar Negro.
A democracia ateniense achábase, como sempre, dividida. Existía un partido panhelénico, dirixido por Isócrates, que viviu entre os anos 436-338 antes de Xesucristo, e que defendía a unión de tódalas "poleis" baixo o mando de Filipo, tal vez pagado por el como aseguraban os seus inimigos. Estes formaban o partido patriótico, e o seu xefe foi Demóstenes (384-322 a. X.C.), que atacaba a Filipo presentándoo como un bárbaro ambicioso, cun obxectivo que consistía na opresión de tódolos pobos gregos.
Filipo comezou a campaña apoderándose de Anfípolis -protexida por Atenas, aínda que entón non foi defendida- e das minas de ouro próximas á mesma, tralo que caeron no seu poder os portos de Pydna e Potidea, na península Calcídica, co que tivo as bases navais precisas para rivalizar coa potencia marítima ateniense. Seguiu a continuación a conquista do monte Pangeo, rico en minas de prata, e fortificou alí unha antiga cidade chamada Crénides que foi bautizada co seu propio nome: Filipos. Con aquelas conquistas previas, Macedonia converteuse no país máis rico de Grecia e Filipo, utilizando habilmente e de modo alternativo o diñeiro e a forza, foi atraéndose á súa causa a gran número de cidades, atemorizadas perante o seu poder. En 358 a. X. C. principiou en realidade a guerra contra Atenas, que durou vinte anos, con algunhas pausas de tregua. A estas guerras denomináseas tamén "sagradas", porque o pretexto para as mesmas foi o desexo de varios países de controla-los cuantiosos tesouros do templo de Apolo en Delfos e de dirixir a Anficcionía, gardadora tamén de considerable cantidade de diñeiro.

No número seguinte: AS FILÍPICAS DE DEMÓSTENES.