ARQUÍMEDES

(Siracusa, h.287-Siracusa, 212 a C.) Matemático e físico grego, coñecido especialmente polos seus inventos. pasou a meirande parte da súa vida en Siracusa (Sicilia). Descubriu que o volume da esfera é igual a dous tercios do volume do cilindro circunscrito e que a superficie da esfera é catro veces maior có seu círculo máximo. Determinou que o valor de está comprendido entre 22/7 e 221/71. O primeiro destes valores foi utilizado durante gran parte da idade media como aproximación a . Tamén ideou a espiral de Arquímedes, que ten un radio vector proporcional ó ángulo, anque algún autor clásico atribúe o seu descubrimento a Conón de Samos. En Física descubriu o principio hidrostático que leva o seu nome, despois xeralizado a tódolos fluídos, que se enuncia así: Todo corpo mergullado nun líquido perde unha parte do seu peso, ou sufre un empuxe de abaixo arriba, igual ó do volume de auga que desaloxa. Se o peso do obxecto é menor que o do auga que ocupa o mesmo volume, o corpo flota. Se é igual, permanece en equilibrio afundido no líquido, e se é maior se afunde. Cóntase que deu con este principio cando o rei de Siracusa lle ordenou descubrir se unha coroa que encargara estaba realmente feita de ouro macizo, sen a rachar nin a destruír. Preocupado polo problema, Arquímedes mergullouse con ela no baño, e cando notou que o auga da bañeira rebordaba, ocorréuselle a idea e correu espido polas rúas de Siracusa, mentres berraba: Eureka (atopeino). Atribúenselle uns corenta inventos mecánicos, entre os que destacan a roda dentada e o parafuso de Arquímedes ou parafuso sen fin, unha máquina para elevar auga que se supón ideou para extraer auga da sentina dos barcos, da que existen varias formas. A máis sinxela é unha canalización helicoidal que xira mediante unha manivela e está inclinada un ángulo de 45 grados. Tamén experimentou coa panca (atribúeselle a frase: Dádeme un punto de apoio e moverei o mundo). Cando os romanos acosaron Siracusa, construíu unha serie de máquinas e catapultas que guindaban unha chuvia de proxectís de gran peso e sementaron o espanto nos exércitos de Marcelo, e así logrou defende-la cidade durante tres anos. Tamén se dixo que empregou grandes espellos cóncavos para incendia-las naves, anque esto pode ser unha lenda posterior. Cando caeu a cidade, Marcelo ordenou que se respectara a Arquímedes, pero cóntase que un soldado o matou porque o reprendeu por esnaquiza-los seus debuxos na arena, onde estaba resolvendo un problema de Xeometría. Dos seus moitos libros conserváronse nove: Da esfera e do cilindro, onde realiza os descubrimentos mencionados anteriormente; Sobre a medida do círculo, obra curta na que atopa unha aproximación da lonxitude da circunferencia (e polo tanto do valor de ), calculando o perímetro de dous polígonos de 96 lados inscrito e circunscrito; Conoides e esferoides; Sobre as hélices; Equilibrio dos planos; Sobre a cuadratura da parábola; O areario, onde inventa un sistema de numeración que lle permita expresar números moi grandes, que utiliza para calcula-lo número de graos de area que poderían enche-la esfera celeste, que ten un diámetro que estima nun valor próximo a un ano-luz; Equilibro dos corpos flotantes; no que describe os seus traballos sobre hidrostática e o principio de Arquímedes; E Método respecto ós teoremas mecánicos, descuberto no século XIX. Déuselle o nome de Arquímedes a un círculo de montañas luares duns 80 quilómetros. de diámetro.