CAMÉLIDOS CHEGADOS DE ORIENTE

Esta familia de mamíferos, os camélidos, caracterizada pola posesión de mulidos plantares, non chegaron precisamente de oriente, senón que os seus antergos deberán ser buscados en Norteamérica desde onde, a finais da era terciaria un grupo emigrou a Euroasia a través do estreito de Bering. En Norteamérica os camelos extinguíronse a finais da glaciación coa especie Camelops

Os camélidos incluen dous xéneros distintos: Camelus, do Vello Mundo, co camelo de Arabia e o camelo bactriano; e a Lama de Sudamérica, coa llama, o guanaco, a alpaca e a vicuña.
Os camélidos diferéncianse doutros animais con pezuños en que o peso do corpo non se apoia sobre aqueles, senón encol dos mulidos plantares; soamente os extremos anteriores do pezuño tocan o chan.

Outras características dos camélidos son: o beizo superior fendido, o longo e curvado colo e a falta de pel tensora entre o muslo e o corpo (en contraste con équidos e bóvidos), polo que as súas patas parecen moi longas. Carecen de vesícula biliar, a súa andadura é semellante á dos osos, xirafas e elefantes, e son os únicos mamíferos que teñen os glóbulos sanguíneos de forma elíptica. Tódolos camélidos teñen un incisivo superior illado, que nos machos da especie Lama presenta forma de gancho e bordes agudos, semellantes ós caninos en forma de colmillo que teñen en ámbalas dúas mandíbulas. | Patrulla árabe Uadi Rum (Jordania)

Estes dentes en forma de colmillo son unha arma perigosa e en certo modo, sustituen ós cornos da meirande parte dos demais rumiantes.

Tódolos camélidos viven en climas secos con grandes diferencias de temperatura e unha elevada intensidade de radiación. Posuen gran resistencia perante a deshidratación. Habitan rexións moi esgrevias: os camélidos do Novo Mundo, nas altas montañas dos Andes, e os do Vello Mundo, en desertos e chairas. E todos eles prestan servicio a poblacións humanas que viven en permanente conflicto coas forzas da natureza.
Son os únicos ungulados (mamíferos con casco ou pezuño) que se aparean en posición reclinada. As nais non liberan ás súas crías das envolturas embrionarias, nin as lamben para secalas, nin inxiren a placenta. Ás poucas horas do seu nacimento, as crías maman de pe, despois dunha breve búsca das mamas; é indudable que o seu instinto lles leva a buscalas nun ángulo aproximadamente intermedio entre a vertical e a horizontal. En conxunto, tódolos camélidos manifestan os mesmos esquemas motores, que aparecen espontáneamente, unhas veces inmediatamente despois do nacimento (como se sacudir, se estirar, se avocallar, patalear) e outras veces por etapas ( como se rañar eles mesmos, mordiscar, patea-lo chan e tódalas formas de comportamento social). Anque os dous grupos amosan diferentes actitudes de ameaza, tódolos camélidos presentan un comportamento de ataque parello: abalánzanse cara o costado do seu opoñente, trábanlle as patas, o colo e maila garganta ( tamén o corpo no caso do Camelus), e premen, á vez, o colo cara embaixo. Estas loitas co colo son típicas de moitos rumiantes carentes de cornos. Os membros do xénero Lama poden inflinxir tamén fondas feridas cos seus dentes en forma de colmillo ganchudo. Outras veces atacan brincando, máis frecuentemente Lama ca Camelus, e adoptan outros comportamentos, tales como o de mordisca-las patas do adversario, botarse encol del se se atopa en pe e axeonllarse enriba se está botado para oprimilo co propio peso ata que morre. Pode ocorrer que os dous animais que están loitando estrangúlense un a outro ó tempo. Coñecense tamén curiosas tácticas de aproximación para o ritual de apareamento. Tódolos estadíos do comportamento durante a loita están xa presentes nos xogos dos xoves, que son moi vivos, particularmente nos camélidos do Novo Mundo. A medida que os animais fanse máis vellos, os xogos vanse convertendo en verdadeiras pelexas. Os xoves xogan asemesmo a competir na carreira e a aparearse, ( montándose un noutro), pero nunca o fan con obxectos inanimados como moitos ungulados.

Camelo:"buque do deserto" | Pero o camélido máis coñecido entre nós e o máis típico do Nadal, é o camelo, o montado polos Reises Magos de Oriente. Artiodáctilo tilópodo (extremidades que rematan nun número par de dedos dos que apoian alomenos dous), de grandes proporcións, cunha ou dúas xibas no lombo e adaptado á vida das rexións áridas.

Existen dous especies de camelo, ámbalas dúas pertencentes ó Vello Mundo: o dunha soa xiba, o camelo de Arabia, Camelus dromedarius, do norte de África e Próximo Oriente, e o de dúas xibas, o camelo bactriano, C. bactrianus, de Asia. O primeiro non se coñece en estado salvaxe, pero o segundo acadou sobrevivir como tal no deserto do Gobi.
O de Arabia denomínase dromedario, nome que, en realidade, debería reservarse para a raza especial que se emprega como cabalgadura. Os camelos poden medir ata 3 m de lonxitude e 2,20 de altura ata o lombo. Teñen as patas longas, o colo longo e corvo e as orellas pequenas. Os ollos teñen grandes pestanas e os ollais poden pecharse para protexer ó animal contra a area arrastrada polo vento. O pe está formado por dous dedos, unidos na zona plantar por unha membrana cutánea. No peito e nas articulacións das extremidades aparecen callosidades córneas
Gracias ós seus beizos carnosos e ás prolongadas papilas que existen no interior da boca, o camelo pode comer alimentos duros e espiñosos. É capaz de inxerir case que todo tipo de vexetación seca e, mentres ésta sexa abundante, a grasa acumularase na xiba, como almacén de enerxía.
Cando conviven camelos de Arabia e bactrianos, como ocorre en Asia Menor, sur de Rusia e Siria, son frecuentes os cruces entre eles. As crías resultantes denomínanse tulus e son moi apreciadas pola súa gran forza e porque a súa actividade como animais domésticos non se ve interrompida polos periodos de cría.
O camelo de Arabia é máis lixero, ten o pelo máis curto e a color da capa máis variable có bactriano. Son moitos os exemplais con capa de dúas cores, se ben os dromedarios brancos son os máis valorados. O vocabulario árabe inclue máis de 1000 expresións referidas soamente ó camelo. Probablemente esta especie foi domesticada por tribus nómadas do interior de Arabia. Nembargantes, noméase xa por primeira vez como animal doméstico no século XI a. de X.C. en Palestina, durante a época das invasións madianitas. No século IX a.de X.C: foi empregado nas campañas asirias contra os árabes de Mesopotamia e utilizouse en Exipto desde o século III. Xeralmente suponse que chegou ó resto do norte de África nos primeiros séculos despois de Xesucristo. Nembargantes, moitos autores cren, baseándose en pinturas rupestres e no achado de osos, que o camelo xa se coñecía como animal doméstico no noroeste de África durante a Idade de Pedra e que, desde entón, non abandonou aquela zona.
A especie de Arabia exténdese por todo o Sahara (desde Mauritania ata Somalia), Arabia, Siria, Irán, Afganistán e norte da India cun límite sur da distribución que chega ós 13 graos Norte. Cara o norte atópase máis aló do mar Caspio ata o Turquestán ruso, onde, como ocorre en Asia Menor, cohabita co camelo de dúas xibas. Introdúcese máis tarde no sudoeste de África e en Australia, onde, na actualidade, se atopan grandes rabaños de camelos salvaxes.

As caravanas percorren soamente 30-40 kilómetros ó día, pero o camelo avantaxa ó cabalo en que é capaz de desenvolver un trote continuo que pode manter, se é necesario, durante toda a xornada. Sábese de percorridos excepcionais de ata 200 km nun día pero os animais non se recuperaron ata despois de varios meses de repouso. Na época non calurosa, os camelos poden cruzar 1000 km. de deserto carente de auga. Teñen unha grande querencia e a cotío fuxen das zonas moi distantes para regresaren ó seu aloxamento habitual. | Camelo bactriano ou camelo asiático de dúas xibas

No Sahara a formación de rabaños adoita estar vixiada polo home. En verán a meirande parte dos rabaños non están gardados e mestúranse frecuentemente as manadas de machos con grupos de fémias e as súas crías. Moitos animais especialmente os máis vellos, manteñense solitarios. Na estación do apareamento, desde xaneiro a abril, os machos non aturan rivais e os rabaños deben ser vixiados continuamente. Os seus propietarios dividenos en tres clases distintas: os formados por un macho , que é o xefe e ata trinta femias e as súas crías dun ou dous anos; os compostos por machos castrados, machos xoves e machos enteiros e os rabaños de femias soas e as súas crías recén nacidas.
Os machos exhiben un curioso comportamento de ameaza. Se se atopan dous xefes de manada, este comportamento iníciase cando aínda están lonxe o un doutro: afastan o colo, fan renxe-los dentes, cuspen e mexen o rabo como un látego. Cando xa están máis próximos, emiten un ruído como “blo-blo-blo” e inclinan a cabeza para levantala de seguido por riba da súa posición horizontal, ó mesmo tempo que fan sobresaír por un lado da boca unha especie de bolsa vermella que teñen na garganta e que semella non existir no camelo de dúas xibas. Tamén proxectan esta bolsa diante da femia, non só durante o apareamento, senón tamén fóra da época de cría. Os machos castrados raras veces amosana e cando o fan non por completo.
As femias paren un ano si e outro non. Afástanse do rabaño para parir, tombadas ou en pe. A cría pode correr xa ó cabo de 2 o 3 horas, primeiro cunha mestura de vacilación e andadura e despois do segundo día con seguridade.

Os abraiantes percorridos do camelo, animal marabillosamente adaptado á vida do deserto, deron lugar desde tempo inmemorial a moitas lendas que na actualidade aínda non se esvaeron da crenza popular. A máis famosa é a concerninte ó almancenamento de auga no estómago do camelo. En 1954-55 os fisiólogos K. e B. Schmidth-Nielsen investigaron este extremo, chegando á conclusión de que as “ células de auga” do bandullo, que Plinio considerara facía moito tempo como depósitos hídricos, non poden

almacenar máis de cinco litros e xeralmente, só conteñen quimo húmido. A xiba tampouco ten importancia na economía do auga. Así o consumo de grasa da lugar á formación de auga, pero este proceso de combustión require un traballo adicional dos pulmóns e por elo, unha perda hídrica por exhalación. Á fin do proceso perdeuse exactamente a mesma cantidade de auga que se formou a partires da grasa . A xiba, que no mellor dos casos pesa 40 kg., é un depósito de enerxía.
Un camelo non bebe para o futuro, senón a conta do pasado. Bebe só o auga que perdeu na suoración, na orina e nas heces desde a última vez que abrevou. Dita perda é desusadamente escasa debido principalmente á gran variabilidade da temperatura corporal. Mentres que outros mamíferos e os seres humanos evitan a hipertermia corporal coa suoración, no camelo sedento, a temperatura corporal pode elevarse a 6 grados centígrados sen que o animal se amose febril. A medida que se eleva a temperatura do aire, a temperatura corporal ascende gradualmente desde 34 grados ata case 41 e soamente entón principia a elimina-lo exceso de calor pola suoración. No inverno e cando o animal ten sede as oscilacións diarias da temperatura corporal non pasan de 2 graos.
A súa grosa pel protéxelle tamén da perda de calor, como asemesmo o seu habito de se botar con outros individuos en pequenos grupos precisamente cando o calor é maior. Así redúcense as áreas do corpo expostas ó Sol, e non cabe dúbida de que cada animal recibe dos seus compañeiros menos calor que se estivera directamente exposto a aquel. Nesas ocasións a súa pel pode chegar a 80 graos. Ademais cando o calor é grande, o camelo xace sempre de cara ó sol, sorprendente hábito que actua como unha nova e eficaz protección; permanece no mesmo lugar ó longo de todo o día, axustando meramante a súa posición á solar. O cambio de lugar suporía un maior acaloramento xa que o chan se quenta moito durante o día.
O camelo pode aturar un extraordinario grao de deshidratación e chega a perder máis dun tercio do seu peso corporal. Como ademais, é moi económico en consumo de auga, pode pasar moito máis tempo sen beber que calquera outro animal doméstico. O auga é absorbida dos tecidos e líquidos celulares e o soro sanguíneo permanece case constante polo que a circulación do sange pode continuar sen obstáculos.
O camelo pode apagar unha sede moderada ( o que para un dromedario supón uns 70-90 litros) dunha soa vez e en dez minutos escasos. Cando se atopa moi sedento, ten que beber otras dos veces en varias horas para recupera-lo auga que perdeu.
O periodo do tempo durante o que pode resistir sen auga depende da temperatura, da clase, cantidade contido acuoso do seu alimento, do tipo de pasto e da idade e capacidade de traballo do animal. Investigacións levadas a cabo durante algúns anos sobre as necesidades alimenticias e hídricas dos camelos que pastan libremente no Sahara, demostraron que mentres as temperaturas non superen os 40 graos, os intervalos entre cada toma de auga individual son bastante irregulares. Aínda en pleno verán, as manadas que pastan libremente soas, beben menos do que xeralmente se cre.
Os camelos amósanse a cotío extraordinariamente moderados, xa que só beben dúas veces máis cós seres humanos na mesma zona; é dicir un promedio de 20-30 litros ó día. O auga que inxire non se almacea, senón que se distribue por todo o corpo dentro das 48 horas seguintes.
Os camelos son tamén moi sobrios no seus hábitos alimenticios. Inxiren diariamente ó rededor de 40-50 kg. de pienso verde nos pastos primaverais suculentos pero se é preciso pode resistir durante meses con 5kg de palla ó día. A ración media diaria é de 5-10 kg. (peso seco) Pero de todas formas son selectivos dabondo á hora de escolle-los seus alimentos. No canto teñen a útil característica de que se moven dun sitio a outro mentres pastan, en contraste coas cabuxas que o arrasan todo. Así os camelos instintivamente evitan destrui-los pastos do deserto. Para mante-la vida nómada, principal forma de economía no deserto, as fontes de auga deben ser melloradas e multiplicadas, o noso camelo de belén semella sabelo e practicalo.
ORDEN: tilópodos CLASE: mamíferos.

This page hosted by Get your own Free Home Page